Innovatie & Expertise

Het UZ Brussel biedt zowel basisgeneeskundige zorg als innovatieve spitstechnologie. Een sterk en gespecialiseerd verpleegkundig en (para)medisch team en de aanwezigheid van spitstechnologie maken dat patiënten naar het universitair ziekenhuis worden doorverwezen voor behandelingen die doorgedreven specialisatie vereisen. Die medische expertise vertrekt van voortdurende innovatie en gedegen wetenschappelijk onderzoek. Ook in 2017 bezorgden meerdere zorgverstrekkers in verschillende expertisedomeinen patiënten een nieuw toekomstperspectief.


Doorgedreven specialisaties verder uitbouwen

Centrum Hart- en Vaatziekten
+1,90% raadplegingen

Centrum Medische beeldvorming
+7,47% raadplegingen

Centrum Reproductieve Geneeskunde
+4,02% raadplegingen




Diabeteskliniek
+20,08% raadplegingen

Oncologisch Centrum
+10,52% raadplegingen

Kinderziekenhuis - KidZ Health Castle
+9,66% raadplegingen

Een groot aantal andere expertisedomeinen en referentiecentra telden eveneens meer raadplegingen. Het aantal raadplegingen op de dienst Dermatologie steeg fors met 131,91%, op de dienst Intensieve Zorg met 16,33%, op de dienst Plastische Heelkunde met 12,24%, op de dienst Urologie met maar liefst 484% en op de dienst Oftalmologie met 6,27%.

Zorg dicht bij huis is voor veel patiënten een bekommernis. Via de uitbreiding van het zorgaanbod in de satellietklinieken in Dilbeek, Etterbeek en Willebroek, komt het UZ Brussel daaraan tegemoet. De forse groei van de dienst Urologie is dan ook vooral te danken aan het feit dat patiënten in 2017 in die poliklinieken op meer consultatiedagen en voor meer technische prestaties terecht konden.


Kanker (k)raken in de achillespees

Kankerbehandeling afstemmen op tumor DNA

Meer dan de helft van alle kankers heeft genmutaties die ze kwetsbaar maakt voor specifieke behandelingen zoals doelgerichte geneesmiddelen en immunotherapie. Onder impuls van de dienst Medische Oncologie van het UZ Brussel en met de steun van de Stichting Tegen kanker en Kom op tegen Kanker werd ‘Precision’ opgericht, een nationaal initiatief in samenwerking met alle Belgische universiteiten. Door het lezen van de genen van hun tumor-DNA wil men zoveel mogelijk patiënten toegang geven tot een behandeling die is afgestemd op hun ziekte. De eerste studie ging in 2017 van start. Verschillende centra, waaronder het Oncologisch Centrum van het UZ Brussel, rekruteren hiervoor patiënten uit het hele land.

Erfelijke afwijkingen beter in kaart gebracht

Het sequeneren of de technologie om genen te lezen, wordt alsmaar krachtiger. Dankzij de nauwe samenwerking van de dienst pathologie voor de analyse van het tumor-DNA en het laboratorium genetica voor de erfelijke afwijkingen, werden nu al een 50-tal genen beter in kaart gebracht. De overheid bekijkt de mogelijkheden om breder sequeneren mogelijk te maken. Dit zou zeldzame kankers ten goede komen omdat er niet gekeken wordt naar het type kanker (zeldzame kankers worden vaak over het hoofd gezien in de geneesmiddelenontwikkeling), maar naar de genafwijkingen die kunnen nagezien worden in zeldzame kankers.

Borstkanker meer op maat behandelen

Vroeger kregen borstkankerpatiënten na hun bestralingen soms te kampen met hartaandoeningen. Dit is vandaag gelukkig niet meer het geval, omdat de nieuwe technieken toelaten om het hart te sparen. Daarop zette de dienst Radiotherapie in 2017 extra in, vanuit hun motto om behandelingen zoveel mogelijk op maat van de patiënt aan te bieden. Voorts werd de behandelingsduur ingekort van zes naar drie weken, waardoor vrouwen minder moe zijn na hun behandeling en ze sneller opnieuw actief kunnen zijn of aan het werk kunnen gaan.

Doorgedreven kankeronderzoek

Het UZ Brussel neemt ook deel aan de nationale BSMO-studie (Belgian Society of Medical Oncology), waarbij preoperatieve chemotherapie op basis van platinum wordt onderzocht in drievoudige negatieve borstkanker (dit is een type van basiscelkanker waar de kankercellen geen oestrogeenreceptoren, progesteronereceptoren of HER2-receptoren tonen). Vooral genetische borstkanker blijkt bijzonder gevoelig voor platinum met een pathologische respons van 88% na borstheelkunde. Dat wil zeggen dat die patiënten met grote zekerheid (> 90%) als definitief genezen kunnen beschouwd worden ondanks het agressief karakter van de ziekte!

Onderzoekers van het UZ Brussel gaan de correlatie met genetische afwijkingen na via een genoomwijde opsporing van genetische mutaties. Aangezien de BSMO nu erkend is als een officiële sponsor van klinische studies kan dit nationaal consortium er voor zorgen dat nog meer innovatieve behandelingen vroeger bij de patiënt komen.


Nieuwe uitdagingen aanpakken

Voortrekkersrol in geriatrische oncologie

Door de veroudering van de westerse bevolking zal de incidentie van ouderen met kanker verder toenemen. Geriatrische patiënten maken vandaag al de dominante populatie uit binnen verschillende kankertypes. Het verouderingsproces is wisselend en complex inzake functionaliteit, cognitie, comorbiditeit en polyfarmacie. Behandelingsopties mogen niet afhankelijk zijn van de leeftijd, maar moeten aangestuurd worden door de kwetsbaarheid of fitheid en de wensen van de patiënt. Er is grote nood aan een definitie van de specifieke aanpak van oudere patiënten met kanker.

Sinds 2009 speelt het UZ Brussel een voortrekkersrol in de geriatrische oncologie in België. In samenwerking met twee andere universitaire ziekenhuizen (UZ Leuven en Cliniques Universitaires Saint Luc) en in het kader van het Nationaal Kankerplan, pleit het UZ Brussel sinds 2017 met aandrang bij de minister voor een ondersteunde opvolging voor deze patiënten. Fragiele oudere patiënten met kanker worden binnen het UZ Brussel stelselmatig voor evaluatie doorverwezen naar de dagkliniek geriatrie. Dit leidt tot robuuste adviezen en aanpassingen in de behandelingsstrategie.

30 jaar acute dienst Geriatrie

In 2017 bestond de dienst Geriatrie van het UZ Brussel 30 jaar. Prof. Mets was destijds een van de eerste geriaters die een daghospitaal voor acute geriatrische zorgverlening opstartte. Vandaag is dat de standaardaanpak in het wettelijk zorgprogramma geriatrie. Hij ontwikkelde ook de vakgroep gerontologie als een biomedische discipline aan de Faculteit Geneeskunde en Farmacie, toen een primeur in België en in Europa. De dienst telde bij de start 29 bedden. Dit wordt vandaag aangevuld met 13 posities in de geriatrische dagkliniek.


De nieuwste behandelingen en technieken omarmen

Pionierswerk inzake draadloze pacemakers

Het universitaire karakter van het ‘Heart Rhythm Management Center’ van het UZ Brussel blijkt uit het pionierswerk inzake ‘draadloze pacemakers’. Klassiek worden pacemakers in de borst geïmplanteerd met draden of leads die tot aan het hart leiden. Draadloze pacemakers zijn de nieuwste en kleinste pacemakers, ongeveer zo groot als een grote vitaminecapsule. Ze worden rechtstreeks in het hart van de patiënt geïmplanteerd via een katheter in de lies. Deze procedure is minder invasief, gebeurt zonder borstincisie en geeft geen litteken of bobbel zoals conventionele pacemakers. Mogelijke medische complicaties als gevolg van een incisie op de borst en van het plaatsen van draden worden geëlimineerd. Enkel universitaire centra mogen draadloze pacemakers plaatsen. Vermits de ziekteverzekering geen terugbetaling voorziet, nam het UZ Brussel in 2017 de kosten voor het plaatsen van 44 draadloze pacemakers op zich.

Een nieuwe deeltjesversneller

De dienst Nucleaire Geneeskunde heeft in 2017 een nieuwe deeltjesversneller in gebruik genomen. Dankzij die investering kan het ziekenhuis sommige radioactieve geneesmiddelen of radiofarmaca zelf aanmaken, niet alleen voor routine maar ook voor klinisch onderzoek. Dit is een echte mijlpaal om patiënten dienstverlening aan de hoogste normen te kunnen bieden.

Prof. Tony Lahoutte geeft meer uitleg

App die bloedzak scant sluit vergissingen uit

In het UZ Brussel worden door het IT-team ook eigen applicaties ontwikkeld. Zo ontwikkelde het team een app om bloedtransfusies te registeren om vergissingen uit te sluiten. Die werd in 2017 voor het eerste in gebruik genomen. De ingescande gegevens worden daarmee meteen gekoppeld aan het medisch dossier van de patiënt dat ook door het eigen IT-team werd ontwikkeld. Die koppeling staat borg voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg aan de patiënt.

Daan Van Heghe demonstreert

Ook zin om mee deel uit te maken van dit team om dergelijke oplossingen die de kwaliteit van de zorg ten goede komen te ontwikkelen. Check dan de vacatures.

Primeur met computergestuurde technologie bij rugoperaties

Rugpijn is een vaak voorkomende kwaal. 80 procent van de bevolking heeft er ooit last van. Rugklachten verdienen dus de nodige aandacht én een passende behandeling. Slechts een kleine minderheid van de patiënten met rugpijn heeft nood aan een operatie. Als er geen urgentie is, komt een chirurgische ingreep pas ter sprake als ‘alle’ conservatieve therapieën niet (meer) werken.

Binnen de dienst Orthopedie in het UZ Brussel kunnen patiënten terecht voor een revisiechirurgie, indien dit noodzakelijk is. Een revisie kan nodig zijn bij een mislukte eerste rugingreep, het oplossen van een nieuw probleem boven een oude fixatie of het corrigeren van een degeneratieve vormafwijking van de rug. Voor dit soort ingrepen gebruikt men innovatieve technieken. Het UZ Brussel gebruikte in de zomer van 2017 als eerste in België computergestuurde technologie om de staaf te plooien die rugwervels moet vastzetten bij zware rugoperaties. De techniek biedt voordelen voor zowel dokter als patiënt.

mHealth, proefproject voor kinderen met diabetes

In 2017 startte het UZ Brussel een proefproject van zes maanden waarbij type 1 diabetespatiënten hun bloedglucosewaarden via een app naar de arts versturen. Het project ‘Intensive Tele-monitoring of Pediatric patients with Real Time – Continuous Glucose Monitoring use in Type 1 Diabetes’ is één van de 24 pilootprojecten die minister De Block selecteerde voor het gebruik van mobiele toepassingen in de zorg.

Het project test de koppeling van een bloedglucosesensor aan een app op de smartphone uit. De app stuurt de bloedglucosewaarden die de sensor registreert automatisch en op bijna-realtime basis naar het elektronisch patiëntendossier in het ziekenhuis. Zo kan het multidisciplinair team in het UZ Brussel die permanent opvolgen. Tweewekelijks vindt er een teleconsultatie plaats waarbij de insulinedoses kunnen worden bijgestuurd, bijvoorbeeld als een patiënt te veel hypoglycemische episodes vertoont. Op basis van de resultaten van dit proefproject beslist de minister of ze bijkomende middelen vrijmaakt.


UZ Brussel behoort tot Europese Referentienetwerken

Als je een zeldzame ziekte hebt, bevindt de beste zorg zich niet altijd bij de deur of soms zelfs niet in het land. Dankzij de samenwerking binnen het Europees Referentienetwerk kunnen expertisecentra hun kennis en onderzoeksinspanningen bundelen met het oog op een betere zorg en informatie voor de patiënten. De erkende expertisecentra streven ernaar dat elke patiënt in elk land waar het netwerk actief is, kan rekenen op de best mogelijke zorg.

Betere zorg voor patiënten met zeldzame endocriene ziekten

Goed nieuws voor patiënten met een zeldzame endocriene ziekte in België. Zij kunnen sinds 2017 gebruikmaken van de expertise van het Europees Referentienetwerk (ERN) voor zeldzame endocriene ziekten (aandoeningen van hormoonproducerende organen zoals de bijnieren en de geslachtsorganen), waar ook het UZ Brussel deel van uitmaakt. Het UZ Brussel kreeg als enige universitair ziekenhuis in België een specifieke erkenning voor zijn expertise over het syndroom van Klinefelter. Voor zeldzame hypofyseziekten delen naast het UZ Brussel nog vijf andere universitaire ziekenhuizen in ons land hun expertise in het Endo-ERN netwerk.

Uitwisselen van levensreddende kennis ook voor zeldzame hartaandoeningen

Ook het Centrum voor Hart- en Vaatziekten maakt deel uit van het European Reference Network, meer bepaald van het ‘Network Heart Diseases (ERN GUARD-HEART). Dit netwerk richt zich op de aanpak van complexe of zeldzame hartaandoeningen die nood hebben aan een zeer gespecialiseerde behandeling, concentratie van kennis en het vermogen om alle zeldzame en complexe ziekten te behandelen.


Samenwerking en expertisebundeling in eigen land

Minder invasieve behandelingen voor patiënten

In België gebeurt de percutane vervanging van een mitralisklep in een netwerk van verschillende ziekenhuizen omdat de terugbetalingsvoorwaarden voor de patiënt daaraan verbonden zijn. Het MitraClip-netwerk rond het UZ Brussel bestaat uit het ZNA Middelheim Antwerpen, Erasmus Ziekenhuis Brussel, het Centre Hospitalier Universitaire van La Louvière en Charleroi en in Brussel het Brugmann en het Sint-Pieter Ziekenhuis. Dit netwerk screende in 2017 42 patiënten met mitralisklepinsufficiëntie, waarvan er 25 een mitralisklep kregen in het UZ Brussel.

De huisarts speelt een centrale rol in de opvolging, selectie en verwijzing van patiënten voor deze nieuwe technieken. De patiënten worden in het Centrum voor Hart en Vaatziekten van het UZ Brussel besproken tijdens een multidisciplinaire overleg, waarop ook de huisarts welkom is.

Hartfalenpatiënten zoveel mogelijk uit het ziekenhuis houden

Hartfalen is meestal een chronische ziekte die 1-2% van de bevolking treft. Het grootste probleem bij chronisch hartfalen zijn de ziekenhuisopnames die tot 80 % van de kosten inzake hartfalen vertegenwoordigen. De huisarts speelt een belangrijke rol in de behandeling van hartfalen en het voorkomen van ziekenhuisopnames. De Hartfalenkliniek organiseerde daarom in 2017 praktijkgerichte bijscholingssessies voor huisartsen om hun kennis en ervaring te verhogen met het oog op een betere behandeling en opvolging van hun hartfalenpatiënt, zodat die een ziekenhuisopname kan vermijden.


Kindjes, van bij het prille begin

Meer kinderwensen waarmaken

Heel wat mensen kiezen het UZ Brussel om hun kinderwens waar te maken, ook als een zwangerschap niet natuurlijk lukt. Zo vonden in 2017 opnieuw meer dan 5.000 eicelpuncties plaats in het Centrum voor Reproductieve Geneeskunde. Dit zijn er gemiddeld 14 per dag. Vooral het aantal behandelingen voor medisch begeleide voortplanting met ingevroren embryo’s (ook wel FRET of ‘Frozen Embryo Transfer’ genoemd) nam fors toe: 3.899 in 2017 tegenover 3.484 in 2016. Wanneer ook inseminaties als behandeling voor medisch begeleide mee beschouwd worden werd in 2017 de kaap van 11.600 behandelingscycli bereikt.

Opmerkelijk is dat in 2017 heel wat dames een beroep deden op de expertise van de fertiliteitskliniek van het UZ Brussel voor AGE banking (AGE staat voor Anticipation of Gamete Exhaustion) om hun eicellen in te banken voor ze uitgeput zijn. Dit waren er 196 in 2017 tegenover 177 in 2016. De vraag van vrouwen die hun vruchtbaarheid ondanks hun leeftijd willen veilig stellen door een eicelpunctie te ondergaan voor uitgesteld gebruik steeg de afgelopen vijf jaar sterk.

Gezondheid van de baby voor de geboorte

Wie zwanger is, kiest vaak voor de expertise van de dienst Medische Genetica om de gezondheid van de baby te checken. Het aantal NIPT-analyses (niet-invasieve prenatale test voor het opsporen van het Down syndroom, Edwards syndroom en Patau syndroom bij de baby waarbij het DNA van de baby in het bloed van de moeder wordt gemeten) steeg sinds de terugbetaling in 2017 explosief met 207,93% tegenover 2016.

Meer kinderen geboren

Er zijn in 2017 meer kindjes geboren in het UZ Brussel: 2.517 in 2017 tegenover 2.492 in 2016.